ترور آیت‌الله خامنه‌ای
ترور آیت‌الله خامنه‌ای به شهادت سید علی خامنه‌ای، رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران اشاره دارد که طی حمله مشترک آمریکا و اسرائیل در ساعات ابتدایی جنگ رمضان در ۹ اسفند سال ۱۴۰۴ش به مجموعه بیت رهبری در تهران رخ داد. در این حمله، همچنین شماری از اعضای خانواده رهبر ایران، مسئولان دفتر رهبری و فرماندهان نظامی نیز به شهادت رسیدند.
شرح واقعه
حمله هوایی آمریکا و اسرائیل
سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، صبح روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ش/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق/۲۸ فوریه ۲۰۲۶م در حمله هوایی آمریکا و اسرائیل به مجموعه بیت‌رهبری در تهران به شهادت رسید. رئیس‌جمهور آمریکا و نخست‌وزیر اسرائیل در همان روز از بمباران بیت‌رهبری و کشته شدن رهبر ایران خبر دادند؛ اما صداوسیمای ایران سحر روز بعد شهادت او را اعلام کرد. گفته شده بیت‌رهبری در این حملات به صورت کامل تخریب شد.
شلیک موشک‌ها
حمله به بیت رهبری پس از اطلاع از جلسه رهبری با مقام‌های ارشد، صبح شنبه حدود ساعت ۹:۴۰ و با شلیک ده‌ها موشک از جمله موشک‌های بلواسپارو توسط ۵۰ جنگنده اسرائیلی انجام شد. تعداد موشک‌ها از ۳۰ تا بیش از ۱۰۰ فروند گفته شده است.
نظارت اطلاعاتی
گفته شده سازمان‌های اطلاعاتی اسرائیل ازجمله یگان ۸۲۰۰ و یگان ۹۹۰۰، بیش از دو دهه رهبر و مقام‌های ارشد ایران را زیرنظر داشتند و برنامه‌ها و موقعیت‌های آنان را نقشه‌برداری می‌کردند. سازمان اطلاعاتی آمریکا (سیا) نیز با سازمان‌های اطلاعاتی اسرائیل همکاری داشت.
اعضای خانواده و فرماندهان
در این حملات، جمعی از اعضای خانواده رهبر ایران (دختر، داماد، عروس و نوه)، برخی از اعضای دفتر او و شماری از فرماندهان نظامی همچون رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده سپاه پاسداران و وزیر دفاع نیز شهید شدند.
جنایت سیاسی و مذهبی
در چارچوب حقوق بین‌الملل، ترور رهبران سیاسی کشورها عموماً به‌عنوان نقض اصول حاکمیت ملی و قواعد بنیادین روابط بین‌الملل تلقی می‌شود. بر همین اساس با توجه به جایگاه مذهبی سید علی خامنه‌ای به عنوان رهبر شیعیان جهان، این اقدام علاوه بر جنایت سیاسی، جنایتی مذهبی نیز شمرده شده است.
چرایی و هدف از ترور
نابودی ایران و تغییر ساختار
در برخی گزارش‌ها، هدف از ترور آیت‌الله خامنه‌ای، نابودی ایران و به دست گرفتن کنترل کامل آن از طریق ترور ارکان قدرت همچون رهبری و فرماندهان و تصمیم‌گیرندگان ارشد ایران، تغییر ساختار سیاسی ایران، کاهش انسجام داخلی، محدودسازی نفوذ منطقه‌ای ایران و سلطه رژیم صهیونیستی بر منطقه عنوان شده است.
عدالت برای ایران
رئیس‌جمهور آمریکا در سخنانی هدف از ترور رهبر ایران را عدالت برای ایران و جهان دانسته و گفته است که این بهترین فرصت برای مردم ایران است تا کشورشان را پس بگیرند.
ادعاهای دیگر
گزارش‌های دیگری، این رویداد را با مناقشات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران مرتبط دانسته و ادعا کرده‌اند که جلوگیری از پیشرفت هسته‌ای ایران به‌عنوان یکی از انگیزه‌های ترور مطرح بوده است. این در حالی است که سید علی خامنه‌ای پیش‌تر تولید و استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی را ممنوع اعلام کرده بود و مذاکراتی میان ایران و آمریکا بر سر برنامه هسته‌ای ایران در جریان بود.
واکنش‌ها
بیانیه‌های محکومیت
پس از شهادت رهبر ایران، مراجع تقلید و شخصیت‌های حوزوی در قم، نجف و دیگر حوزه‌های علمیه جهان اسلام بیانیه‌هایی در محکومیت این اقدام صادر کردند؛ از جمله سید علی سیستانی، حسین وحید خراسانی، ناصر مکارم شیرازی، حسین نوری همدانی، جعفر سبحانی، سید موسی شبیری زنجانی، محمداسحاق فیاض، یدالله دوزدوزانی، عبدالله جوادی آملی، حسین مظاهری، محمد یعقوبی و سید محمدتقی مدرسی پیام تسلیت صادر کردند.
فتوای جهاد
برخی از فقیهان شیعه همچون عبدالله جوادی آملی و حسین نوری همدانی و عده‌ای از عالمان اهل‌سنت علیه آمریکا و اسرائیل اعلام جهاد کردند. نوری همدانی گفته است بر همه مسلمانان واجب است که منتقم خون رهبرِ شهید خود، از عاملان این جنایت باشند.
شخصیت‌های سیاسی و مذهبی
شماری از شخصیت‌های سیاسی و مذهبی جهان اسلام نیز به شهادت سید علی خامنه‌ای واکنش نشان دادند و آن را تسلیت گفتند. ازجمله: مقامات سیاسی ایران مانند رؤسای سه قوه، بسیاری از مقامات و شخصیت‌های مذهبی و سیاسی پاکستان، مدیر حوزه‌های علمیه قم، رضا رمضانی دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، سید عمار حکیم رهبر جریان حکمت ملى عراق، و سید مقتدی صدر رهبر جریان صدر عراق، نعیم قاسم دبیر کل حزب‌الله لبنان، و دیگران.
مقامات سیاسی
رؤسا و نخست‌وزیران کشورهای مختلف همچون روسیه، پاکستان، ترکیه، عراق، تاجیکستان، کوبا، آذربایجان، ازبکستان، بلاروس، مالزی و کنگره ملی هند، وزیران خارجه چین، ترکیه، عراق، عمان و آذربایجان، رئیس پارلمان لبنان و دبیرکل سازمان همکاری شانگهای شهادت آیت‌الله خامنه‌ای را تسلیت گفتند.
تجمعات و عزاداری مردمی
دولت ایران هفت روز تعطیلی رسمی و چهل روز عزای عمومی اعلام کرد. دولت عراق نیز سه روز عزای عمومی اعلام کرد و استان‌های کربلا و نجف را یک روز تعطیل نمود. مردم ایران در خون‌خواهی رهبر شهیدشان، راه‌پیمایی و تجمعات سراسری در ایران راه انداختند که تا چهلم و پس از آن نیز ادامه داشت.
عملیات وعده صادق ۴
حملات موشکی و پهپادی
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، در واکنش به ترور آیت‌الله خامنه‌ای و آ‌غاز جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل، عملیات وعده صادق ۴ را با حملات موشکی و پهپادی علیه اهدافی در سرزمین‌های اشغالی و نیز پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای امارات، بحرین، قطر، کویت، اردن و عربستان سعودی انجام دادند.
لبیک یا خامنه‌ای
موج ۴۲ عملیات وعده صادق ۴ با رمز «لبیک یا خامنه‌ای» و با تقدیم رهبر شهید ایران و خانواده او انجام شد. سپاه پاسداران ایران در بیانیه‌ای در روز دهم اسفند از مجازات سخت، قاطع و پشیمان‌کننده قاتلانِ رهبر (دولت آمریکا و اسرائیل) خبر داده بود.
پیامدها
انتخاب رهبر جدید
در پی ترور رهبری، مجلس خبرگان رهبری در ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ تشکیل جلسه داد و سید مجتبی خامنه‌ای را به‌عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران برگزید. پیش از برگزاری این نشست، آمریکا و اسرائیل با هدف جلوگیری از برگزاری نشست خبرگان و انتخاب رهبر جدید جمهوری اسلامی، ساختمان‌های مجلس خبرگان در تهران و قم را بمباران کردند.
همبستگی و انسجام
در ارزیابی برخی تحلیل‌گران، این رویداد تأثیرات قابل‌توجهی بر فضای داخلی ایران داشت. ازجمله به همبستگی انسجام اجتماعی، تشدید نفرت عمومی از آمریکا و اسرائیل و تقویت گفتمان سیاسی جمهوری اسلامی شده است. تشدید خشم داخلی و همچنین خشم متحدان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای ایران شده است.