یگان‌های دفاع مقدس
در جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، بار اصلی عملیات‌ها و پدافند بر عهده یگان‌های رزمی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (با پشتیبانی نیروهای بسیج) بود. این یگان‌ها در طول جنگ از تیپ‌ها و دسته‌های کوچک به لشکرهای بزرگ و تخصصی توسعه یافتند.
۱. یگان‌های برجسته سپاه پاسداران و بسیج
سپاه پاسداران لشکرهای پیاده، مکانیزه و زرهی متعددی را تشکیل داد که نیروهای داوطلب بسیجی بدنه اصلی آن‌ها را تأمین می‌کردند:
لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله
تهران - یکی از کلیدی‌ترین لشکرهای سپاه که در عملیات‌های بزرگی مثل فتح‌المبین، بیت‌المقدس و خیبر نقش محوری داشت.
لشکر ۱۴ امام حسین
اصفهان - به فرماندهی حسین خرازی؛ این یگان در شکستن خطوط سخت دشمن معروف بود.
لشکر ۳۱ عاشورا
آذربایجان - به فرماندهی مهدی باکری؛ یگانی خط‌شکن که در عملیات‌های آبی-خاکی مانند بدر و والفجر ۸ حماسه‌آفرینی کرد.
لشکر ۸ نجف اشرف
اصفهان/نجف‌آباد - به فرماندهی احمد کاظمی؛ اولین یگانی که در عملیات بیت‌المقدس وارد خرمشهر شد.
لشکر ۴۱ ثارالله
کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان - به فرماندهی قاسم سلیمانی.
لشکر ۲۵ کربلا
مازندران و گیلان - یگان خط‌شکنی که پرچم امام رضا (ع) را بر فراز مناره مسجد فاو در عملیات والفجر ۸ برافراشت.
لشکر ۱۰ سیدالشهدا
استان تهران/البرز - از لشکرهای تخصصی و عملیاتی سپاه در جبهه‌های جنوب و غرب.
لشکر ۵ نصر و لشکر ۲۱ امام رضا
خراسان - از یگان‌های فعال شرق کشور در جبهه.
تیپ ویژه شهدا
یگان تخصصی جنگ‌های کوهستانی و چریکی در کردستان به فرماندهی محمود کاوه.
۲. یگان‌های برجسته نیروی زمینی ارتش (نزاجا)
ارتش با اتکا به لشکرهای کلاسیک، زرهی و مکانیزه خود، سد استواری در برابر پیشروی اولیه ارتش عراق بود و در تمام عملیات‌های مشترک بعدی حضور داشت:
لشکر ۹۲ زرهی اهواز
قوی‌ترین لشکر زرهی خاورمیانه در آغاز جنگ که بار اصلی دفاع در برابر تانک‌های عراقی در خوزستان را به دوش کشید.
لشکر ۷۷ پیاده خراسان
پیروز ثامن‌الائمه - یگان محوری در عملیات ثامن‌الائمه که به شکست حصر آبادان منجر شد.
لشکر ۲۱ پیاده حمزه
تهران - از لشکرهای فعال و خط‌شکن ارتش در عملیات‌های فتح‌المبین و بیت‌المقدس.
لشکر ۱۶ زرهی قزوین
نقش کلیدی در عملیات‌های بزرگی همچون طریق‌القدس و بیت‌المقدس.
لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه
مدافع اصلی مرزهای غربی و جبهه سرپل ذهاب و قصرشیرین.
لشکر ۲۸ پیاده کردستان و لشکر ۶۴ ارومیه
یگان‌های موفق در پاکسازی مناطق غربی و تثبیت مرزهای شمال‌غرب کشور.
تیپ ۵۵ هوابرد شیراز
یگان چترباز و تکاور ارتش که به سرعت به نقاط بحرانی جبهه اعزام می‌شد.
۳. سایر یگان‌های تخصصی دفاع مقدس
یگان‌های هوانیروز ارتش
بالگردهای کبرا و ترابری ارتش که نقش فرشته نجات را در پشتیبانی آتش و تخلیه مجروحان داشتند.
نیروی هوایی ارتش (نهاجا)
پایگاه‌های هوایی (مانند پایگاه دزفول، بوشهر و همدان) که با عملیات‌هایی مثل کمان ۹۹ و اچ-۳ شریان‌های اقتصادی عراق را فلج کردند.
یگان‌های مهندسی رزمی
جهاد سازندگی و ارتش/سپاه - معروف به «سنگرسازان بی‌سنگر» که با ساخت پل‌های تاریخی (مانند پل بعثت روی اروند) و خاکریزها، مسیر پیشروی نیروها را هموار می‌کردند.